Makaron bywa traktowany jak tło dla sosu, choć w rzeczywistości powinien być jego równorzędnym partnerem. Zbyt miękki psuje strukturę dania, a niedogotowany odbiera przyjemność jedzenia. Włoska kuchnia od lat opiera się na prostych regułach, które mają jeden cel: wydobyć maksimum smaku z podstawowych składników. Właśnie te zasady coraz częściej przejmują domowe kuchnie.
Odpowiednie solenie wody sprawia, że makaron nabiera smaku od środka, a nie tylko na powierzchni. Sól należy dodać dopiero wtedy, gdy woda intensywnie wrze, ponieważ wtedy szybko się rozpuszcza i nie obniża temperatury. Włoska zasada mówi jasno, że woda powinna być wyraźnie słona, ale nadal przyjemna w smaku. Równie ważna jest ilość wody w garnku. Zbyt mała objętość powoduje sklejanie się makaronu i nierówne gotowanie. Duży garnek pozwala paście swobodnie się poruszać i zachować właściwą strukturę.
Makaron ugotowany al dente stawia lekki opór przy gryzieniu i zachowuje sprężystość. Dzięki temu sos lepiej się trzyma, a danie nie sprawia wrażenia ciężkiego. Zbyt długie gotowanie prowadzi do miękkiej, zmęczonej struktury, która szybko traci atrakcyjność. Najpewniejszą metodą jest regularne próbowanie makaronu pod koniec gotowania. Warto też pamiętać, że jeśli pasta ma jeszcze trafić na patelnię z sosem, należy ją odcedzić chwilę wcześniej. Ten zapas czasu robi dużą różnicę.
Skrobia zawarta w wodzie po makaronie pomaga połączyć sos i pastę w spójną całość. Dodanie kilku łyżek do sosu sprawia, że powstaje naturalna emulsja, która nadaje potrawie kremową konsystencję. To jeden z najważniejszych trików stosowanych w kuchni włoskiej. Z tego samego powodu makaronu nie należy płukać po ugotowaniu. Spłukiwanie usuwa warstwę skrobi, która odpowiada za przyczepność sosu. Wyjątkiem są jedynie dania na zimno, gdzie liczy się luźna struktura.
Najlepsza sucha pasta powstaje wyłącznie z semoliny z pszenicy durum i wody. Taki makaron jest bardziej odporny na rozgotowanie i daje większą kontrolę nad czasem. Zachowuje kształt i lepiej współpracuje z sosem. To nie kwestia kulinarnego snobizmu, lecz praktycznego podejścia. Przy dobrej jakości nawet najprostsze dodatki, takie jak oliwa i czosnek, smakują pełniej. Właśnie dlatego Włosi tak dużą wagę przywiązują do podstaw.