Karp i śledź. Prawdopodobnie o tych rybach myślimy, gdy planujemy Boże Narodzenie. Jedna z nich jest jednak zagrożona zniknięciem. Eksperci MSC podkreślają, że przetwórcy, sieci handlowe i konsumenci mogą temu zapobiec, wybierając śledzie pochodzące ze zrównoważonych połowów.
Śledź od wieków jest bardzo popularną rybą w naszym kraju i zajmuje szczególne miejsce w tradycji kulinarnej, ale też w całej naszej kulturze. Obecnie konsumuje się go około 100 tys. ton rocznie i, co ciekawe, w ostatnim czasie wyprzedził mintaja, który do tej pory był na pierwszym miejscu pod względem popularności
- mówi agencji Newseria Marta Kalinowska, country manager na Polskę i Europę Centralną w Marine Stewardship Council (MSC).
Ekspertka alarmuje, że wkrótce może się to zmienić, bo stada śledzia są przeławiane, czyli jest poławiany powyżej zdolności populacji do odradzania się. "Niestety obserwujemy ten stan już od kilku lat" - zaznacza.
Problemem jest też brak porozumienia między krajami, które łowią śledzie na północno-wschodnim Atlantyku. Są to Unia Europejska, Rosja, Norwegia, Islandia i Wyspy Owcze, co do kwot połowowych.
To sprawia, że łowi się go za dużo i stado nie nadąża się odradzać. Problem dotyczy nie tylko śledzia, na przykład makrela atlantycka też jest w dramatycznym stanie. Naukowcy doradzają obniżenie połowów o ponad 70 proc. w 2026 roku, co też jest niestety konsekwencją błędnych decyzji politycznych, które przez lata zapadały
- tłumaczy Kalinowska.
MSC przeprowadziło analizę, z której wynika, że rynkowi polskiemu wystarczyłyby zasoby śledzia ze źródeł certyfikowanych, w tym m.in. z Islandii, Morza Północnego, Zatoki Botnickiej i Ryskiej. Nadal jednak wielu przetwórców wykorzystuje ryby z łowisk przełowionych lub źle zarządzanych. Ekspertka MSC dodaje, że nie musimy czekać na decyzje polityczne, bo odpowiedzialność spoczywa też na barkach sieci handlowych i przetwórców. My również możemy przyczynić się do poprawy sytuacji.
"Aby odbudować stada śledzia, najlepiej wybierać takiego, co do którego mamy pewność, że pochodzi ze zrównoważonych połowów. Tutaj z pomocą przychodzi certyfikat MSC, który daje pewność konsumentom, że ten śledź jest łowiony w taki sposób, który nie zagraża jego odradzaniu się w przyszłości" - wyjaśnia specjalistka.
Warto jednak w tym miejscu dodać, że brak porozumienia politycznego doprowadził w 2020 roku do utraty certyfikatów MSC dla wszystkich certyfikowanych m.in. śledzia atlantycko-skandynawskiego. To sprawiło, że w ciągu pięciu lat liczba produktów śledziowych z certyfikatem MSC w polskich sklepach zmniejszyła się o blisko 70 proc. W 2020 roku amatorzy śledzi mogli wybierać spośród niemal 200 różnych produktów z niebieskim znakiem MSC, obecnie jest ich tylko ponad 50. Za porównanie niech posłużą Niemcy, gdzie co drugi produkt śledziowy jest oznaczony wspomnianym wyżej znakiem.
Badania Marine Stewardship Council wskazują, że ponad połowa Polaków nie wie, które populacje śledzi pochodzą ze zrównoważonych połowów. Trzy czwarte zapewnia jednak, że gdyby miało co do tego pewność, chętniej wybierałoby produkty śledziowe. Konsumenci deklarują również, że byliby w stanie zapłacić więcej za te certyfikowane.