Na Lubelszczyźnie ziemniaki od dawna stanowią podstawę wielu codziennych potraw. Z prostych składników przygotowywano dania, które miały być sycące, tanie i wygodne do podania dla większej liczby osób. Właśnie w takich warunkach powstały bandzwoły, czyli ziemniaczane kluski z farszem z białej fasoli. Przepis przez lata był przekazywany w rodzinach, a dziś coraz częściej wraca podczas lokalnych festynów i domowych obiadów.
Lubelskie bandzwoły mają długą historię. Dawniej były obiadem, który sycił na cały dzień
Bandzwoły od lat kojarzone są przede wszystkim z Lubelszczyzną, a szczególnie z okolicami Puław i miejscowości Zagrody. Surowe i gotowane ziemniaki łączono z fasolowym farszem, dzięki czemu powstawało sycące danie idealne po ciężkiej pracy. 30 lipca 2024 roku zagrodzkie bandzwoły z fasolą zostały wpisane na Listę Produktów Tradycyjnych Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, co potwierdziło ich wyjątkowe miejsce w polskiej kuchni regionalnej.
Składniki:
- 3 kg mączystych ziemniaków,
- 300 g suszonej białej fasoli,
- 15 g sody oczyszczonej,
- 45 g mąki ziemniaczanej,
- 300 g cebuli,
- 5 g pieprzu,
- 10 g soli,
- 5 g majeranku,
- 40 ml oleju do smażenia.
Farsz z fasoli daje wyjątkowy smak. Właśnie dlatego bandzwoły wyróżniają się na tle innych klusek
Tradycyjne bandzwoły mają owalny kształt przypominający gęsie jajo i zwykle osiągają około 10 cm długości. Po przekrojeniu widać jasny farsz otoczony miękkim ziemniaczanym ciastem o lekko szarej barwie. To właśnie on sprawia, że danie ma delikatny, lekko kremowy smak i przyjemnie syci. Podsmażona cebula dodaje całości aromatu, a niewielka ilość pieprzu oraz majeranku dobrze podkreśla charakter farszu.
Sposób przygootwania:
- Wsyp fasolę do dużej miski, dolej zimną wodę z dodatkiem sody oczyszczonej i odstaw na noc, żeby dobrze zmiękła. Następnego dnia odlej wodę, przepłucz ziarna i ponownie zalej świeżą wodą.
- Gotuj fasolę na małym ogniu do chwili, aż stanie się miękka i zacznie łatwo się rozgniatać. Po odcedzeniu pozostaw ją do lekkiego przestudzenia, a później zmiel lub zblenduj na gładką masę.
- Obierz większą część ziemniaków, pokrój na mniejsze kawałki i ugotuj w lekko osolonej wodzie. Gdy zrobią się miękkie, odcedź je i pozostaw do wystudzenia. Następnie przeciśnij je przez praskę lub dokładnie utłucz, żeby nie zostały grudki.
- Surowe ziemniaki zetrzyj na drobnych oczkach tarki, a później dokładnie odciśnij z nadmiaru płynu. Odstaw sok na kilka minut, ponieważ na dnie zbierze się skrobia potrzebna do przygotowania ciasta.
- Pokrojoną cebulę wrzuć na rozgrzany olej i smaż powoli, aż zrobi się miękka oraz lekko złota. Dodaj ją do fasoli, wsyp sól, pieprz i majeranek, a potem dokładnie wymieszaj farsz, żeby składniki dobrze się połączyły.
- Do większej miski przełóż ugotowane oraz surowe ziemniaki, dodaj skrobię zebraną z soku i mąkę ziemniaczaną. Wymieszaj wszystko dłonią lub łyżką do chwili, aż powstanie zwarte i elastyczne ciasto.
- Odrywaj porcje masy ziemniaczanej i formuj z nich lekko spłaszczone placki. Na środku układaj farsz fasolowy, a następnie dokładnie zlepiaj brzegi, formując owalne kluski.
- Do dużego garnka wlej wodę, lekko ją posól i zagotuj. Wkładaj bandzwoły partiami, delikatnie mieszając wodę, żeby nie przywarły do dna. Gotuj je na małym ogniu przez około 5 minut od momentu wypłynięcia na powierzchnię. Po wyjęciu przełóż je na talerz i podawaj od razu z podsmażoną cebulką albo skwarkami.
Z chrupiącą cebulką smakują najlepiej. Następnego dnia są jeszcze bardziej aromatyczne
Bandzwoły najczęściej podaje się ze skwarkami albo podsmażoną cebulą, która świetnie podkreśla smak farszu z fasoli. Bardzo dobrze komponują się także z surówką z kiszonej kapusty lub ogórków małosolnych, ponieważ kwaśne dodatki przełamują delikatność ziemniaczanego ciasta. Często następnego dnia kluski trafiają na patelnię i są podsmażane na złoty kolor. Dzięki temu stają się lekko chrupiące z zewnątrz i jeszcze bardziej aromatyczne. Dobrze znoszą przechowywanie w lodówce, dlatego można spokojnie trzymać je przez 2 dni w szczelnym pojemniku. Po podgrzaniu nie tracą smaku ani swojej charakterystycznej miękkości.
